Het gevoel dat je het niet goed genoeg doet
Het is woensdagavond, half tien. Je hebt vandaag voor drie mensen tegelijk gezorgd, een werkdag erdoor geduwd en aan het eind ook nog wasgoed van het rek gehaald. Je gaat zitten met een kop thee. En dan, voor je het in de gaten hebt, is daar die stem: had je niet ook nog even moeten bellen met je moeder? Was je vanmiddag wel echt aanwezig bij je dochter?
Die stem ken je. Hij is er bij je werk, bij je gezin, bij hoe je eruit ziet. Hij klinkt nooit boos. Hij klinkt redelijk. Alsof hij gewoon de waarheid zegt. En dat is precies waarom hij blijft hangen.
Waarom die stem zo vertrouwd voelt
De gedachte dat je tekortschiet, gaat zelden over wat je vandaag hebt gedaan. Hij gaat over iets dat veel ouder is. Over erbij willen horen. Over het gevoel dat je het verdient om er te zijn. Dat zijn geen rare gedachten. Dat is een basisbehoefte van ieder mens.
Vaak komt deze stem uit eerdere jaren. Een thuis waar je goedkeuring moest verdienen. Een school waar fouten zwaar wogen. Een opmerking van iemand die belangrijk voor je was, en die nooit helemaal is weggezakt. Je hebt die stem ooit van iemand overgenomen, en sindsdien is hij in je hoofd blijven praten alsof het de jouwe is.
Hij is dus niet jij. Hij is iets dat in je is gaan wonen toen je nog klein was. Dat verschil maken is een eerste stap.
De kritische stem is niet je waarheid. Het is een oude gewoonte die je kunt leren herkennen.
De stem leren opmerken
Je krijgt die stem niet weg door hem te negeren. Ook niet door ertegen in te praten. Wat wel helpt is hem op tijd in de gaten krijgen. Hem benoemen. "O, daar is hij weer."
Dat klinkt klein, maar dat kleine gebaar maakt verschil. Op het moment dat je hem benoemt, ben je niet meer in de stem. Je hoort hem. Je staat ernaast. En vanaf die plek heb je meer ruimte om te kiezen of je meegaat met wat hij zegt, of niet.
Wat zou je tegen een vriendin zeggen
- Schrijf zo eerlijk mogelijk op wat de stem vandaag heeft gezegd. In de woorden die hij gebruikt.
- Stel je voor dat een goede vriendin precies dit over zichzelf zou zeggen.
- Schrijf op wat je tegen haar zou antwoorden. Wat je echt zou zeggen, niet wat klinkt als een coach.
- Lees het terug en laat het rustig binnenkomen.
Dit is geen positief denken. Het is gewoon eerlijk kijken, met dezelfde zachtheid die je een ander wel gunt en jezelf moeilijker geeft.
Mischa heeft een begeleide meditatie van twaalf minuten ingesproken. Je krijgt hem gratis in je mailbox.
Waarom beter je best doen niet helpt
Veel vrouwen denken dat de stem stil zou worden als ze nog beter zouden zijn. Nog meer zouden doen. Werkelijk alles op orde. Maar zo werkt het niet. De lat verschuift mee. Wat gisteren goed genoeg was, is morgen weer te weinig.
Dat komt doordat de stem geen prestaties wil. Hij wil zekerheid. Hij denkt dat hij je veilig kan houden als hij maar hard genoeg blijft roepen. Maar die veiligheid komt niet van de kritiek. Die komt pas als je tegen jezelf kunt zeggen: ik ben goed zoals ik ben, ook op een dag dat er niets bijzonders is gelukt. En precies dat is voor de stem onverdraaglijk. Want dan heeft hij geen werk meer.
Wat goed genoeg eigenlijk is
Er bestaat geen versie van jou die zo perfect is dat de stem voor altijd stopt. Wel een versie van jou die hem minder gelooft. Die is niet ineens af. Die bouw je op, een beetje per dag.
Goed genoeg is niet een lage lat. Het is een eerlijke. Het erkent dat je een mens bent. Dat je dagen hebt waarop je weinig over hebt. Dat je leven niet altijd lijkt op de plaatjes die je in je hoofd had. Dat is geen falen. Dat is hoe het is.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of de kritiek terecht is?
Vraag jezelf of je dit ook tegen iemand zou zeggen van wie je houdt, in dezelfde situatie. Als het antwoord nee is, is de stem waarschijnlijk niet eerlijk. Eerlijke feedback is concreet en gaat over iets wat je een volgende keer anders kunt doen. De kritische stem is vaag en constant.
Hoe zet ik die stem stil?
Je krijgt hem niet stil. Maar je kunt wel leren hem te herkennen en er niet in mee te gaan. De vraag is niet hoe je hem weg krijgt. De vraag is hoe je anders reageert op wat hij zegt. Dat is iets dat je kunt oefenen.
Is dit hetzelfde als een burn-out?
Niet per se, maar ze kunnen samen optrekken. Als de stem zo luid is dat je niet meer kunt genieten van wat goed gaat, of als het je dagelijks leven echt in de weg zit, is het verstandig er met iemand over te praten. Een huisarts of een coach kan een eerste stap zijn.
Helpt het om vaker complimenten te krijgen?
Minder dan je zou denken. Wie een sterke innerlijke criticus heeft, hoort complimenten wel, maar gelooft ze maar half. Ze glijden er af. Het werk zit aan de binnenkant. Iemand anders kan voor jou niet doen wat je in jezelf mag veranderen.
Je doet meer dan je denkt. En je hoeft de stem niet vandaag de baas te zijn om morgen toch verder te kunnen. Een keer opmerken is al iets. Volgende keer weer.
Coach. Begeleidt samen met Mischa retraites op Vlieland en schrijft de artikelen van momentje.